Lựa chọn khác ngoài đại học
Đại học không phải con đường duy nhất. Mỗi lựa chọn dưới đây đều có thể dẫn tới một nghề nghiệp tốt nếu phù hợp với bạn.
Cao đẳng Học 2–3 năm, thiên về thực hành
Cao đẳng đào tạo kỹ năng nghề ở trình độ cao hơn trung cấp, thường kéo dài khoảng 2–3 năm tùy ngành. Sau khi tốt nghiệp có thể đi làm ngay hoặc học liên thông lên đại học nếu đáp ứng điều kiện của trường.
Ưu điểm
- Thời gian học ngắn hơn, chi phí thường thấp hơn đại học
- Nhiều giờ thực hành, sát với công việc thực tế
- Có thể học liên thông lên đại học sau này
Cần cân nhắc
- Một số vị trí tuyển dụng yêu cầu bằng đại học
- Cần chọn trường có uy tín và liên kết doanh nghiệp tốt
Phù hợp với: Bạn thích học qua thực hành, muốn đi làm sớm, hoặc muốn có nghề vững trước khi học tiếp.
Chuẩn bị theo từng lớp
Trung cấp & học nghề Học nghề cụ thể, ra nghề nhanh
Trung cấp và sơ cấp đào tạo một nghề cụ thể (ví dụ: điện công nghiệp, sửa chữa ô tô, nấu ăn, chăm sóc sắc đẹp, may thời trang…). Học sinh tốt nghiệp THCS hoặc THPT đều có thể đăng ký; một số trường có chương trình học văn hóa song song.
Ưu điểm
- Ra nghề nhanh, có thu nhập sớm
- Nhiều nghề kỹ thuật đang thiếu thợ lành nghề
- Có thể học tiếp lên cao đẳng, đại học
Cần cân nhắc
- Cần tự rèn luyện thêm để thăng tiến
- Một số nghề vất vả, làm việc ngoài trời hoặc theo ca
Phù hợp với: Bạn khéo tay, thích làm việc cụ thể, muốn sớm tự lập về tài chính.
Chuẩn bị theo từng lớp
Vừa học vừa làm Có thu nhập, tích lũy kinh nghiệm
Bạn có thể đi làm bán thời gian trong khi học cao đẳng/đại học, hoặc chọn các hình thức đào tạo vừa làm vừa học, đào tạo từ xa, học trực tuyến có cấp bằng của các trường được phép đào tạo.
Ưu điểm
- Có thu nhập, giảm gánh nặng cho gia đình
- Có kinh nghiệm thực tế khi ra trường
Cần cân nhắc
- Dễ quá tải, ảnh hưởng kết quả học tập và sức khỏe
- Cần kỹ năng quản lý thời gian tốt
Phù hợp với: Bạn cần tự trang trải chi phí, có tính kỷ luật và sức khỏe tốt.
Chuẩn bị theo từng lớp
Du học Học ở nước ngoài
Du học có thể bắt đầu từ bậc THPT, dự bị đại học, cao đẳng, đại học hoặc các chương trình liên kết (học một phần ở Việt Nam, một phần ở nước ngoài). Có học bổng của chính phủ, trường và tổ chức, nhưng thường cạnh tranh.
Ưu điểm
- Môi trường quốc tế, giỏi ngoại ngữ
- Mở rộng cơ hội nghề nghiệp và mạng lưới quan hệ
Cần cân nhắc
- Chi phí thường cao, cần kế hoạch tài chính rõ ràng
- Phải tự lập, thích nghi văn hóa mới
- Cẩn thận với trung tâm tư vấn không uy tín
Phù hợp với: Bạn có nền ngoại ngữ tốt hoặc sẵn sàng học, tự lập, gia đình có kế hoạch tài chính hoặc bạn nhắm học bổng.
Chuẩn bị theo từng lớp
- Lớp 10Học ngoại ngữ đều đặn, giữ điểm học bạ tốt, tham gia hoạt động ngoại khóa.
- Lớp 11Tìm hiểu yêu cầu đầu vào (chứng chỉ ngoại ngữ, bài luận…) của các nước/trường quan tâm.
- Lớp 12Chuẩn bị hồ sơ, học bổng theo lịch của từng trường; kiểm tra thông tin trên trang chính thức của trường và cơ quan nhà nước.
Gap year / đi làm sớm Tạm nghỉ để trải nghiệm
Một số bạn chọn nghỉ một khoảng thời gian (thường khoảng 1 năm) sau THPT để đi làm, học kỹ năng, tình nguyện hoặc ôn thi lại, rồi mới quyết định hướng đi tiếp.
Ưu điểm
- Có thời gian hiểu bản thân và thị trường lao động
- Tích lũy kinh nghiệm, tiền bạc, kỹ năng
Cần cân nhắc
- Dễ mất động lực học lại nếu không có kế hoạch
- Cần trao đổi kỹ với gia đình
Phù hợp với: Bạn chưa chắc chắn về ngành, muốn trải nghiệm thực tế trước, và có kế hoạch cụ thể cho thời gian đó.
Chuẩn bị theo từng lớp
Quân đội / Công an Trường quân đội, công an
Các trường quân đội và công an nhân dân tuyển sinh theo quy định riêng, thường có yêu cầu về sức khỏe, lý lịch, sơ tuyển và xét tuyển. Học viên được đào tạo theo chế độ riêng của ngành. Ngoài ra, nam công dân trong độ tuổi thực hiện nghĩa vụ quân sự theo luật định.
Ưu điểm
- Môi trường kỷ luật, rèn luyện bản lĩnh
- Định hướng công việc rõ ràng sau khi ra trường
Cần cân nhắc
- Yêu cầu tuyển chọn chặt chẽ (sức khỏe, lý lịch…)
- Kỷ luật cao, phân công công tác theo ngành
Phù hợp với: Bạn có sức khỏe tốt, kỷ luật, mong muốn phục vụ trong lực lượng vũ trang.
Chuẩn bị theo từng lớp
Nguồn thông tin chính thức
- Bộ Giáo dục và Đào tạo Quy chế tuyển sinh, kỳ thi tốt nghiệp THPT, cao đẳng ngành Giáo dục mầm non
- Cổng thông tin tuyển sinh của Bộ GD&ĐT Đăng ký dự thi và xét tuyển (theo hướng dẫn từng năm)
- Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên (Bộ GD&ĐT) Thông tin về cao đẳng, trung cấp, sơ cấp – hệ thống giáo dục nghề nghiệp
- Bộ Quốc phòng Thông tin tuyển sinh các trường quân đội, nghĩa vụ quân sự
- Bộ Công an Thông tin tuyển sinh các trường công an nhân dân
- Cục Hợp tác quốc tế (Bộ GD&ĐT) Thông tin du học, học bổng hiệp định, cảnh báo du học
Trang này chỉ cung cấp thông tin chung. Học phí, chỉ tiêu, lịch tuyển sinh và điều kiện cụ thể thay đổi theo năm và theo trường – luôn kiểm tra trên trang chính thức của trường và cơ quan nhà nước trước khi quyết định.